Wat is boeddhisme?

Het boeddhisme is een wereldgodsdienst van Aziatische bodem. De stichter van het boeddhisme is Siddharta Gautama. Later in zijn leven werd hij Boeddha genoemd, dat betekent de ontwaakte of de verlichte. Gautema is ongeveer 560 jaar voor Christus geboren als zoon van Sjoeddhodana.

Boeddha is op een hele wonderlijke wijze geboren. Koningin Maya, de echtgenote van Sjoeddhodana droomt op een nacht dat een witte olifant uit de hemel neerdaalt en haar rechterzijde binnendringt.

Droomuitleggers vertellen dat ze op wonderlijke wijze zwanger is geworden en dat haar zoon een heilig kind zal zijn, dat later tot volmaakte wijsheid zal komen voor het welzijn van de hele wereld.

Boeddha is uiteindelijk geboren in het Loembinipark onder het dichte bladerdak van bomen. Het gelijk al is het duidelijk dat het een wonder kind is, het staat op en doet zeven passen in elke windrichting. Op de plaatsen waar zijn voeten de aarde raken komen lotusbloemen tevoorschijn. Na zeven dagen sterft Maya en krijgt Boeddha de naam Siddharta.

Wanneer we het boeddhisme bestuderen, bestuderen we onszelf – we leren over de aard van onze eigen geest. De nadruk ligt niet op iets verhevens; het gaat over praktische zaken zoals hoe we ons dagelijks leven leiden en hoe dit in onze geest te integreren zodat de geest vredig en gezond kan blijven. In andere woorden, de nadruk ligt op het ervaren van kennis-wijsheid, niet op dogmatische zienswijzen. In feite zouden we in westerse terminologie zeggen dat boeddhisme geen religie is, maar eerder filosofie, wetenschap of psychologie.

De menselijke geest is instinctief op zoek naar geluk; in dit opzicht zijn oosterlingen en westerlingen niet verschillend. Maar als je levenswijze de wereld van de zinnen overmatig benadrukt, en je er emotioneel aan vastklampt, dan wordt het erg gevaarlijk – je bent de beheersing kwijt. Beheersing is geen oosterse gewoonte of een boeddhistische ‘trip’; we hebben allemaal beheersing nodig. Vooral degenen die een materialistisch leven leiden en teveel aan objecten gehecht zijn. Vanuit het gezichtspunt van het boeddhisme is zo’n geest niet gezond, maar mentaal ziek. Je weet al dat externe wetenschapelijke vooruitgang alleen niet alle wensen van onze hechting kan vervullen, of je emotionele problemen kan stoppen.

Daarom is de methode die de Boeddha onderricht erop gericht je de aard van de menselijke geest en je menselijke potentieel te laten zien, en hoe je je verder kunt ontwikkelen. Bovendien, deze methode legt geen nadruk op blind geloven, maar op het begrijpen van metafysische processen. Maar, of je nu religieus bent of niet, een gelovige of ongelovige bent, het meest belangrijke is om de aard van je geest te kennen. Als je dat niet doet is het heel eenvoudig om te denken dat je gezond bent en goed functioneert in je dagelijks leven, terwijl in feite de wortels van verstorende emoties zich sterker en dieper in je geest vastgroeien. Met deze fundamentele oorzaak van psychologische ziekte in jezelf, kan een minimale verandering in je omstandigheden een mentale ziekte teweegbrengen. Zo lang als je helemaal bent ondergedompeld in blinde gehechtheid aan de wereld van de zintuigen, zonder de natuur van je geest te kennen, kan dit zomaar gebeuren. Je kunt dit niet verwerpen: “Ik geloof het niet”. Je kunt je eigen neus ook niet verwerpen: “Ik gelof niet dat ik een neus heb”. Of je het gelooft of niet, je neus is er!

Veel westerlingen zeggen: “Ik geloof nergens in”; ze zijn zo trots om ongelovigen te zijn. Maar check dit – het is heel belangrijk te weten. In het westen zijn er zoveel tegenstellingen: wetenschappers denken dat ze ongelovigen zijn; religieuze mensen denken dat ze gelovigen zijn. Maar of je nu denkt een gelovige of ongelovige te zijn, je moet de aard van je eigen geest kennen.

Je praat altijd over verlangens en gehechtheden, maar je weet niet hoe ze te beheersen. Om het woord te zeggen is makkelijk, maar om de aard van gehechtheid te kennen is erg moeilijk. Een eenvoudig voorbeeld: auto’s en vliegtuigen zijn uitgevonden zodat mensen dingen sneller kunnen doen, zodat ze meer tijd hebben voor ontspanning; maar het resultaat is dat de geest van mensen rustelozer is dan ooit. Ik klaag niet, maar onderzoek je eigen leven. Ik probeer te zeggen dat het hele land bezig is in de wereld van de zintuigen, beheerst door hun verlangens en gehechtheid, je hebt geen kans om de waarheid van je eigen geest te zien. Ik noem dat soort life-style moeilijk. Er is geen enkele manier waarop je jezelf helemaal kunt vermaken en voldoening te beleven, omdat ware voldoening vanuit de geest komt, niet van externe verschijnselen.

Moderne, intelligente, skeptische jongeren hebben wat begrip van wat er belangrijk in het leven is, en weten dat geluk niet alleen van tijdelijke, of – in boeddhistische termen “samsarische” objecten afhangt. Daarom zoeken ze naar iets wat echte voldoening geeft. Toen de Boeddha zoveel over het lijden sprak, doelde hij niet in eerste instantie niet op lichamelijke ziekte en pijn, maar naar ontevredenheid. Ontevrednheid is het echte lijden. Het maakt niet uit hoeveel je krijgt, je verlangens verminderen niet; je wilt altijd meer. Dat is lijden, dat is misleide frustratie.

De boeddhistische psychologie somt zes fundamentele waanideeën op die frustreren en de rust van de menselijke geest verstoren, en rusteloosheid veroorzaken: verlangen, woede, onwetendheid, trots, misleide twijfel en vasthouden aan foutieve zienswijzen. Dit zijn mentale en niet externe fenomenen. Dus toen de Boeddha aan mensen vertelde hoe ze van deze waanideeën af konden komen, legde hij de nadruk op het begrijpen van hun ware aard, niet eenvoudig op geloof en vertrouwen. Zonder je eigen geest te onderzoeken en het ontwikkelen van zelfbeschouwende kennis-wijsheid is het niet mogelijk een dergelijk begrip te verkrijgen. Ondanks dat we veel over waanideeën praten, weten we eigenlijk van niets. Deze fundamentele waanideeën komen vanuit het ego, zij maken de geest rusteloos. Om vrij te zijn hoef je geen bezittingen op te geven. Je kunt je bezittingen houden, maar als je dat met hechting doet, dan maak je jezelf rusteloos en je leven moeilijk; je houdt je geest mistig en vervuild. De vertroebelde geest is van nature onwetend en opgewonden; het licht van de wijsheid kan in zo’n geest niet groeien. De oplossing van dit probleem ligt in meditatie.

Meditatie is niet alleen in een hoekje niets zitten doen, proberen éénpuntige concentratie te ontwikkelen. Het is een soort wijsheid die vrij is van luiheid, met als functie het bewustzijn van de staat van de geest. In je dagelijkse leven zou je je bewust moeten zijn van alles wat je doet, waarom en hoe je het doet. Gewoonlijk doen we alles onbewust; we eten onbewust, drinken onbewust, praten onbewust. We hebben geen idee wat er in onze geest gebeurt, zelfs als we zeggen dat we ‘bij bewustzijn’ zijn. Ik probeer je niet te veroordelen, je te kleineren, maar je moet zelf kijken. In het boeddhisme geven we ideeën aan zodat je die kan oncderzoeken en ervaren. Il praat niet over iets hoog in de lucht. Dit is heel eenvoudig.  Als je de aard van hechting en zijn objecten niet kent dan is het onmogelijk voor je om liefdevolle vriendelijkheid voor je vrienden, ouders en land te voelen. Omdat je geest onbewust is, doe je mensen die je na staan pijn. Op dezelfde manier, iemand die kwaad is vergeet zichzelf helemaal; hij heeft geen idee wat er in zijn geest gebeurd. Je kent het wel; dit zijn gewoon voorbeelden van wat we doen. We doen anderen vaak pijn door onbewust te zijn: we zijn ons niet bewust van ons gedrag of mentale houding en hebben geen respect voor anderen.

In het westen zijn er mensen met een specialistische opleiding in psychologie. Maar de Boeddha wil dat we allemaal psychologen worden; je zou je eigen geest moeten kennen. De Boeddha voelt dat het zeer wel mogelijk is dat iedere mens de mogelijkheid heeft zijn eigen geest te kennen en daardoor te beheersen. Wanneer je de eigen geest begrijpt, komt de beheersing vanuit zichzelf. Denk nu niet dat het onderzoeken van de geest een Himalaya trip is, iets alleen voor mensen die geen bezittingen hebben. Maar check; als je ergens emotioneel bij betrokken bent, in plaats van iets te doen, ontspan jezelf; probeer je bewust te zijn van wat je doet. Vraag jezelf: “Wat doe ik? Waarom? Wat laat me dit doen?” Het is echt verbazingwekkend als je jezelf zo analyseert. Met begrip kun je je problemen makkelijk stoppen. Ons probleem is dat we intensieve kennis-wijsheid, oplettendheid of bewustzijn missen, het maakt niet uit hoe je het noemt.

Om anderen liefdevolle vriendelijkheid te laten zien moet je de aard van het object kennen. Als je dat niet doet, kom je in één of andere arrogante ego-trip terecht. “Ik hou van hem”, “ik hou van haar”. Probeer er zeker van te zijn van het hoe en waarom – het is zo belangrijk om je eigen psycholoog te worden. Dan kun je jezelf met je eigen wijsheid behandelen, en van je bezittingen genieten met een ontspannen geest in plaats van een rusteloze en op hol geslagen geest die je leven ruineert.

Om een psycholoog te worden hoef je geen grote filosofie te leren; je hoeft alleen maar je eigen geest dagelijks te onderzoeken. Je onderzoekt materiele dingen dagelijks – het eten in je keuken bijvoorbeeld – dus waarom zou je je geest niet kunnen checken? Dit is veel belangrijker.

Het leven in het westen is gebaseerd op een houding van: ” Ik kan altijd de oplossing voor mijn problemen in de supermarkt kopen.” Je denkt dat je altijd naar de apotheek kunt gaan en wat pillen kunt halen; dat wanneer je emotioneel gefrustreed bent, je bij de dokter een pil kunt halen. Denk je echt dat die remedies echt helpen? Natuurlijk niet. Hoewel ze lijken te helpen, gaat het effekt snel over. Ze vernietigen niet eens de symptomen van emotionele waanideeën, ze maken je alleen traag en lui en meer onwetend.

Jullie materialistische geest denkt dat plezier en geluk gekocht kunen worden, maar dat gaat niet. Diep in je geest zit het idee dat je een vredige geest in de supermarkt kunt kopen. Dat is een totaal verkeerde opvatting. Religieuze mensen zouden ook hun eigen geest moeten begrijpen in plaats van alleen ergens in proberen te geloven; dat is veel praktischer. Gelof alleen kan je problemen niet oplossen; alleen begrijpende kennis-wijsheid kan dat. De Boeddha zei zelfs dat het gevaarlijk is om in de Boeddha te geloven, en spoorde ons aan om in plaats daarvan onze eigen geest te begrijpen. Als je iets met je eigen geest hebt ontdekt, dan is het juist om erin te geloven. Geloof wat gebaseerd is op realisaties of helder intellectueel begrip is volkomen in orde. Maar als het je niet duidelijk is waarom je gelooft waar je in gelooft, dan kan je geloof makkelijk door anderen vernietigd worden. Veel mensen met een spirituele inslag zijn zwak omdat ze de ware aard van hun geest niet begrijpen. Begrip is een vorm van mentale energie: het ondersteunt je geest en houdt het gezond.

Als je de zienswijze van je geest begrijpt, of hoe je dingen waarneemt, dan realiseer je dat je de hele tijd aan de wereld van de zintuigen hebt vastgehouden, en aan een gefantaseerde, idealistische toekomst die eenvoudig een projektie van je geest is, die geen enkele fysieke realiteit bezit; dan ben je helemaal onbewust van het heden geweest. Je zult moeten toegeven dat dit een ongezonde staat van de geest is.

Het is erg belangrijk om tijdens je hele dag een bewustzijn te handhaven. De aard van wijsheid en oplettendheid is vrede en geluk. Je hoeft niet naar de ervaring van plezier te grijpen, of iets anders dat het kan geven; je moet eenvoudig juist handelen met het juiste begrip. Zo komt het resultaat van geluk spontaan tevoorschijn. Je hoeft niet te denken: “Als ik mijn hele leven zo doorbreng, dan zal ik in mijn volgende leven het goede resultaat ervaren”. Je hoeft niet geobsedeerd te zijn om één of andere realisatie te bereiken. Zo lang als je handelt met zoveel begrip als je kunt, zul je snel de realisatie van eeuwigdurende vrede bereiken.

De Vier Edele Waarheden

Nadat de Boeddha de verlichting had bereikt, gaf hij in het Hertenpark in Sarnath (noord India) zijn eerste onderricht, dat ging over de Vier Edele Waarheden. Zij vormen het fundament voor het boeddhisme.

  • 1. Het bestaan van lijden - Er is lijden.
  • 2. De oorzaken van lijden - Het lijden heeft een oorzaak.
  • 3. Het einde van lijden is mogelijk: Nirvana - Het lijden kan stoppen.
  • 4. Het pad dat leidt naar het opheffen van de oorzaken van lijden

De Vier Edele Waarheden

1. Het bestaan van lijden

Variërend van ontevredenheid tot kwelling, is lijden een steeds terugkerende ervaring in ons leven. Het woord ‘lijden’ is een vertaling van het Sanskriet ‘Dukkha’, wat ook veel algemener ongemak, frustratie of het ervaren van problemen betekent. De Boeddha bedoelt dat het lijden ons hele bestaan doordringt en zowel onze geest als ons lichaam beïnvloedt. Geluk is slechts van korte duur en maakt snel weer plaats maken voor ontevredenheid, behoefte aan verandering of begeerte. Niets in onze wereld is helemaal perfect of betrouwbaar, en onze enige zekerheid is de dood, waarbij we alles verliezen waar we aan gehecht zijn.
2. De oorzaken van lijden

Gewoonlijk geven we de omstandigheden of andere mensen de schuld van onze pijn en frustraties. Maar als we heel eerlijk zijn, ontdekken we dat ons hart vol zit met eindeloze verlangens: “Als ik dat en dat heb, dan zal ik gelukkig zijn”, maar ook op een subtieler niveau als “Ik wil goed zijn, rijker zijn, beter zijn, ik wil…” Het lijken allemaal wel goede ideeën, maar ze leiden nooit tot een volledige voldoening.
In plaats van voldoening komt ons ontevreden ego altijd weer met andere wensen. Deze eindeloze verlangens laten ons dingen doen die vaak negatief zijn voor anderen, en deze negatieve acties (karma) resulteren in de toekomst weer voor nieuwe problemen voor onszelf. We begrijpen niet dat onze eigen manier van denken en daden in feite ons eigen geluk of ongeluk voor de toekomst bepalen.

3. Het einde van lijden is mogelijk: Nirvana

De Boeddha (zoals bijna iedereen in zijn tijd in India) geloofde niet alleen in wedergeboorte, maar door zijn geestelijke ontwikkeling wist hij ook dat wedergeboorte bestaat. De dood kan dus niet het einde betekenen van alle lijden, omdat we gewoon weer herboren worden in een ander lichaam, met de bijkomende problemen. Toen de Boeddha de verlichting bereikte, begreep hij dat er toch een definitief einde kan komen aan dit lijden; in de staat van Nirvana. Dit inzicht is een inspiratiebron voor boeddhisten om te proberen zich ook te bevrijden van de wereld van onbevredigde verlangens en ellende.

4. Het pad dat leidt naar het opheffen van de oorzaken van lijden

De Boeddha geeft advies om te leven op een manier waarbij we ons niet langer laten leiden door eindeloze verlangens, maar de voorwaarden te scheppen om uiteindelijk Nirvana en zelfs het boeddhaschap te bereiken. Dit kan bij voorbeeld door het achterwege laten van de tien negatieve activiteiten (zoals doden, stelen, sexueel wangedrag, liegen, etc.) en beoefenen van het achtvoudige pad. Dit pad biedt praktische manieren om onze verlangens en problemen te verminderen en uiteindelijk geheel te stoppen, zodat we de verlichting bereiken en van alle lijden verlost worden. De factoren van het achtvoudige pad kunnen worden onderverdeeld in ethish gedrag, concentratie en wijsheid:

Ethisch gedrag (Sanskriet: śīla)

1. Juiste spraak / communicatie
2. Juiste acties, handelingen
3. Juist levensonderhoud

Concentratie (Sanskriet: samādhi)

4. Juiste inspanning
5. Juist bewustzijn – niet opgewonden, wel helder en mindful
6. Juiste concentratie

Wijsheid (Sanskrite: prajña of jñana)

7. Juiste motivatie / intentie
8. Juist inzicht in de realiteit

Het acht voudige pad

De Boeddha geeft advies om te leven op een manier, waarbij we ons niet langer laten leiden door eindeloze verlangens. Wijzelf kunnen de voorwaarden scheppen om uiteindelijk Nirvana en zelfs het Boeddhaschap te bereiken. Dit kan door het achterwege laten van de vijf negatieve activiteiten (doden, stelen, seksueel wangedrag, liegen, gebruik van verdovende middelen) en door het beoefenen van: Het Achtvoudige Pad.

Ethisch gedrag:

  • 1. Juist spreken
  • 2. Juist handelen
  • 3. Juiste levensonderhoud.

Concentratie:

  • 4. Juiste inspanning
  • 5. Juist bewustzijn
  • 6. Juiste concentratie
  • 4. Het pad dat leidt naar het opheffen van de oorzaken van lijden

Wijsheid:

  • 7. Juiste motivatie / intentie
  • 8. Juiste inzicht

1. JUIST INZICHT
Naast het kennen van de vier edele waarheden wordt er ook nog iets anders mee bedoeld.

De basis van onwetendheid ligt in een verkeerd begrip en perceptie van de waarheid. Het juiste inzicht staat dus op de eerste plaats. De zeven volgende zijn daarvan afgeleid. Ze ondersteunen ons in het bereiken en het behouden van het juiste inzicht. Juist inzicht is niet zozeer het begin van het Pad, maar juist dit inzicht vormt meer het besluit dit pad te volgen.

Het juiste inzicht betekent ook dat je niet zomaar iets voor waar aanneemt. Ook niet omdat de boeddha het zei..
Het betekent vooral vanuit helderheid (“rigpa”) je verwarring (“ma-rigpa”) onderzoeken.

2. JUISTE GEDACHTEN
In de kern ben je helder en die eigenschap bezit je nog steeds. Misschien wat ondergestoft en niet meer helemaal zichtbaar maar je bezit het nog steeds. Dat is namelijk jouw boeddha-natuur. Vanuit die (flarden van) helderheid ben je voortdurend in staat om te zien, voelen en ervaren dat je jezelf klem zet. Vaak door patronen en gedachten. De juiste gedachten (die vanuit de helderheid zijn ontstaan) zijn belangrijk om niet in het rad van begeerte, dramatiseren en identificeren terecht te komen.

Soms lukt dat vooraf maar meestal achteraf of tijdens het proces dat jezelf klemzet. Door hier alert op te zijn trek je het moment van bewustzijn naar voren. Van ‘shit, toen deed ik het weer’ naar ‘oops, het gebeurt nu op dit moment’ tot ‘ik heb een keuze om het wel of niet te doen’.

Sense of Happiness noemt dat een barstje in het denken….
Juiste gedachten zijn gericht op welwillendheid, liefdevolle vriendelijkheid, geweldloosheid, harmonie en mededogen. En niet op zelfzucht en begeerte.

3. JUIST SPREKEN
Dat klinkt eenvoudiger dan het is. Probeer maar eens een dag niet te roddelen – negatief over iemand te spreken – de schuld bij de ander te leggen – te oordelen over een ander – iets anders te zeggen dan je werkelijk denkt – ergens iets van te vinden… – niet te liegen…

Dan zul je merken dat juist spreken een levenskunst is die vrijwel niemand verstaat. En dan hebben we het nog niet eens over de ‘innerlijke stemmetjes’, gedachten die in je hoofd spreken, maar over wat je werkelijk aan geluid produceert. Juist spreken ontgift jezelf en de ander.

4. JUIST HANDELEN
Klinkt ook vrij logisch… Maar is ook nog niet zo eenvoudig. Juist handelen betekent dat je vanuit mededogen en helderheid je akties vormgeeft. Dus niet in strijd handelt met je intenties en voornemens maar congruent bent in je handelen. Dat juiste handelen geldt zowel naar jezelf toe als naar je medemens. En vanuit het boeddhisme naar alle levende wezens. Een extra dimensie die hier bijkomt is dat je handelen karma veroorzaakt. What goes around comes around. En het rad van karma wordt doorbroken door juist te handelen. Op een subtiel niveau trouwens ook door juist te denken.

5. JUISTE WIJZE VAN LEVENSONDERHOUD
Alles wat bijdraagt aan geweld, onvrijheid, jaloezie etc. is geen juiste wijze van levensonderhoud. Werken in de wapenindustrie, vleesverwerking of ongediertebestrijding is vanuit het boeddhisme not done. Daar gaan ze misschien voor jouw begrippen erg ver in, maar het is logisch dat als je ‘juist handelt’ (vanuit helderheid) je dat niet aan de kant zet omdat je toevallig geld moet verdienen.

6. JUISTE INSPANNING
De juiste inspanning is er op gericht om je bewustzijn te vergroten en daarmee te doorzien wat je niet wilt en niet goed voor je is en te oefenen in wat je wel wilt en goed voor je is. De vuistregel is: “wat goed voor jou is is ook altijd goed voor je medemens”.

7. JUISTE MEDITATIE + 8. JUISTE CONCENTRATIE
Over meditatie is al veel gezegd en geschreven dus laten we het maar eens anders omschrijven en zowel meditatie als juiste concentratie beet pakken.

1. Verricht slechts één activiteit op een gegeven moment.
2. Schenk je volledige aandacht aan die ene activiteit.
3. Als je geest afdwaalt van die activiteit, leid hem dan terug.
4. Herhaal stap nummer drie enkele duizenden malen per dag.

Meditatieavond

19:30 - 22:00
Dinsdagavond

Neem contact op met ons

Persijnstraat 31 | 2678 TJ | De Lier
pieval@pieval.nl